דף עבודה להדפסה | קריאה, פועל, תחביר ועיתונות | ערבית לבגרות, כיתה י״א
ערבית | כיתה יא | הכנה לבגרות בערבית | תשפ״ז
דף עבודה להדפסה | קריאה, פועל, תחביר ועיתונות בערבית לכיתה י״א, מסלול בית ספרי: תרגול מקורי לפי משפחות המיומנויות של שאלוני הבגרות 018282 ו־18371, עם פתרונות והסברים מלאים.
הנחיות
ענו על השורות. הפתרונות מרוכזים בסוף גרסת ההדפסה.
הקטע
نصّ القراءة
شَبابٌ يُعيدونَ الحَياةَ إلى مَكتَبةِ الحَيّ
(١) ظلّت مكتبةُ الحيّ القديمةُ مُغلقةً سنواتٍ طويلةً، لأنّ البلديّةَ لم تجد ميزانيّةً كافيةً لترميمها. وفي الصيف الماضي قرّرت مجموعةٌ من طلّاب المدرسة الثانويّة أن تُغيّر هذا الوضع.
(٢) بدأ الطلّابُ بجمع التبرّعات من سكّان الحيّ، ثمّ اتّصلوا بشركةٍ محلّيّةٍ وافقت على تقديم الطلاء والأثاث مجّاناً. وخلال شهرين عمل المتطوّعون كلَّ يومِ جمعةٍ في تنظيف المبنى وترتيب الكتب.
(٣) لكنّ الطريقَ لم يكن سهلاً. فقد اكتشف الطلّابُ أنّ كثيراً من الكتب قد تلفت بسبب الرطوبة، كما أنّ عدداً من الأهالي خافوا أن يؤثّر العملُ التطوّعيّ في دراسة أبنائهم. وللتغلّب على ذلك، نظّم الطلّابُ جدولاً يُحدّد ساعاتِ العمل، وطلبوا من مكتبة المدينة أن تُرسل إليهم كتباً جديدة.
(٤) في بداية العام الدراسيّ افتُتحت المكتبةُ من جديد، وأصبحت مكاناً يلتقي فيه الكبارُ والصغار. تقول سلمى، إحدى المتطوّعات: «تعلّمنا أنّ التغييرَ لا ينتظر أحداً، وأنّ العملَ المشتركَ يصنع ما لا يستطيع شخصٌ واحدٌ أن يصنعه».
חלק א | הבנת הנקרא
שאלה 1 | השלמה בעברית
השלימו בעברית: ספריית השכונה הייתה סגורה שנים רבות, כי ______ (פסקה ١).
................................................................................
................................................................................
................................................................................
הצגת פתרון מלא
כי לעירייה לא היה תקציב מספיק לשפץ אותה. ההסבר: המשפט «لأنّ البلديّةَ لم تجد ميزانيّةً كافيةً لترميمها» פותח ב־لأنّ (כי). لم تجد = לא מצאה; ميزانيّة كافية = תקציב מספיק; لترميمها = לשיפוצה. מקבלים את הניקוד המלא על שני הרכיבים: היעדר תקציב, ומטרתו (שיפוץ).
שאלה 2 | נכון / לא נכון
כתבו נכון או לא נכון, וצטטו מן הקטע:
أ. عمل المتطوّعون كلَّ يوم سبت.
ب. قدّمت الشركةُ المحلّيّةُ الطلاءَ مجّاناً.
................................................................................
................................................................................
................................................................................
הצגת פתרון מלא
أ. לא נכון. בפסקה ٢ כתוב «كلَّ يومِ جمعةٍ» (בכל יום שישי), לא שבת.
ب. נכון. «وافقت على تقديم الطلاء والأثاث مجّاناً» (הסכימה לספק צבע ורהיטים בחינם). בתשובת נכון / לא נכון חובה לצרף ציטוט מוכיח; תשובה בלי ציטוט מקבלת ניקוד חלקי.
שאלה 3 | הפניית כינוי גוף
إلى مَن أو إلى ماذا يعود الضمير؟
أ. «لترميمها» (فقرة ١)
ب. «إليهم» (فقرة ٣)
................................................................................
................................................................................
................................................................................
הצגת פתרון מלא
أ. المكتبة. מה ששופץ הוא הספרייה; הכינוי ها (נקבה יחידה) מתאים ל־مكتبة, ולא ל־البلديّة, שהיא הנושא שלא מצא תקציב.
ب. الطلّاب. התלמידים ביקשו מספריית העיר לשלוח אליהם ספרים; هم (רבים) מתאים ל־الطلّاب.
שאלה 4 | רשימת בעיות ופתרונות
ציינו בעברית שתי בעיות שהתלמידים נתקלו בהן ואת הפתרון לכל אחת (פסקה ٣).
................................................................................
................................................................................
................................................................................
הצגת פתרון מלא
בעיה 1: ספרים רבים התקלקלו בגלל הלחות (تلفت بسبب الرطوبة). פתרון: ביקשו מספריית העיר לשלוח ספרים חדשים.
בעיה 2: הורים חששו שההתנדבות תפגע בלימודי ילדיהם (خافوا أن يؤثّر العمل التطوّعيّ في دراسة أبنائهم). פתרון: התלמידים ארגנו לוח זמנים שקובע את שעות העבודה.
המילים «وللتغلّب على ذلك» (וכדי להתגבר על כך) מסמנות את המעבר מבעיות לפתרונות. ההתאמה בין בעיה לפתרון היא חלק מן הניקוד.
שאלה 5 | השלמה בערבית
أكمل بالعربيّة حسب الفقرة الرابعة: أصبحت المكتبةُ مكاناً ______.
................................................................................
................................................................................
................................................................................
הצגת פתרון מלא
يلتقي فيه الكبارُ والصغار. ההשלמה לקוחה ישירות מן הפסקה. בהשלמה בערבית מעתיקים את הצירוף המדויק ושומרים על ההתאמה: فيه (בו) חוזר אל مكاناً.
חלק ב | ידיעת הפועל
פועל 1
«ثمّ اتّصلوا بشركةٍ»
נתחו את הפועל اتّصلوا: שורש, בניין, צורה, גוף.
הצגת פתרון מלא
| שורש | בניין | צורה | גוף |
|---|---|---|---|
| و ص ل | VIII افتعل | ماضٍ | هم |
איך מזהים: בבניין שמיני ו׳ פ״א הפועל מתמזגת עם ת׳ הבניין: اوتصل ← اتّصل. לכן רואים תּ כפולה ולא ו׳.
פועל 2
«أن يؤثّر العملُ»
נתחו את הפועל يؤثّر: שורש, בניין, צורה, גוף.
הצגת פתרון מלא
| שורש | בניין | צורה | גוף |
|---|---|---|---|
| أ ث ر | II فعّل | مضارع منصوب (بعد أن) | هو |
איך מזהים: ההמזה של פ״א הפועל נכתבת על ו׳ (ؤ) בגלל ה־ضمّة שלפניה; שדה על העי״ן = בניין שני.
פועל 3
«افتُتحت المكتبةُ من جديد»
נתחו את הפועל افتُتحت: שורש, בניין, צורה, גוף.
הצגת פתרון מלא
| שורש | בניין | צורה | גוף |
|---|---|---|---|
| ف ت ح | VIII افتعل | ماضٍ مبنيّ للمجهول | هي |
איך מזהים: סביל בעבר: ضمّة על האות הראשונה המונעת ועל ت הבניין (افتُتح). המשמעות: נפתחה.
פועל 4
«تعلّمنا أنّ التغييرَ لا ينتظر أحداً»
נתחו את הפועל تعلّمنا: שורש, בניין, צורה, גוף.
הצגת פתרון מלא
| שורש | בניין | צורה | גוף |
|---|---|---|---|
| ع ل م | V تفعّل | ماضٍ | نحن |
איך מזהים: ת׳ בתחילת העבר + שדה על העי״ן = בניין חמישי. ـنا = אנחנו.
חלק ג | תחביר
שאלה 1 | תרגום + זיהוי
תרגמו וזהו את התופעה המודגשת: «إنّ العملَ المشتركَ مفيدٌ».
................................................................................
................................................................................
הצגת פתרון מלא
תרגום: העבודה המשותפת מועילה (אכן...). התופעה: إنّ ואחיותיה. اسم إنّ (العملَ) במצב نصب, وخبر إنّ (مفيدٌ) במצב رفع. התואר المشتركَ מתאים לשם במצב نصب.
שאלה 2 | המרה: لا النافية للجنس
שללו בעזרת لا النافية للجنس: «في الحيّ مكتبةٌ».
................................................................................
................................................................................
הצגת פתרון מלא
لا مكتبةَ في الحيّ. אחרי لا النافية للجنس השם מקדים, מאבד את התנוין ומקבל פתחה אחת (مبنيّ على الفتح): مكتبةَ. המשמעות: אין שום ספרייה בשכונה. שימו לב: השם עובר לתחילת המשפט, ואחריו שבר המשפט.
שאלה 3 | המרה: הוספת ال בניקוד מלא
הוסיפו ال וכתבו בניקוד מלא: «مُتَطَوِّعٌ نَشيطٌ».
................................................................................
................................................................................
הצגת פתרון מלא
المُتَطَوِّعُ النَّشيطُ. ن היא אות שמשית: ה־ل אינה נהגית והאות ن מקבלת שדה (النَّشيط). م ירחית, ולכן المُتَطَوِّع בלי שדה. התנוין מתחלף ב־ضمّة אחת.
שאלה 4 | המרה: הוספת إنّ
הוסיפו إنّ ושנו בהתאם: «المتطوّعون سعداءُ».
................................................................................
................................................................................
הצגת פתרון מלא
إنّ المتطوّعين سعداءُ. רבים זכר שלמים ב־نصب: ـون ← ـين. הנשוא سعداءُ נשאר ב־رفع (וזו מילה שאינה מקבלת תנוין, ممنوع من الصرف).
חלק ד | עיתונות
שאלה 1 | השלמה ממחסן מילים (עם מסיחים)
השלימו בעזרת המילים: مبادرة | تبرّعات | البلديّة | المتطوّعون | انتخابات | مؤتمر. שתי מילים מיותרות.
١. أطلق الطلّابُ ______ لترميم المكتبة.
٢. جمع الشبابُ ______ من سكّان الحيّ.
٣. عقدت ______ اجتماعاً مع الأهالي.
٤. شارك ______ في تنظيف المبنى.
................................................................................
................................................................................
................................................................................
הצגת פתרון מלא
١. مبادرةً (יוזמה). ٢. تبرّعاتٍ (תרומות). ٣. البلديّةُ (העירייה), הנושא של عقدت בנקבה. ٤. المتطوّعون (המתנדבים), נושא ב־رفع. מסיחים: انتخابات (בחירות) ו־مؤتمر (ועידה) אינם מתאימים לאף משפט. כשמשלימים, בודקים גם התאמה דקדוקית: عقدت בנקבה מחייבת נושא נקבה.
שאלה 2 | תרגום מודעה ערבית ← עברית
תרגמו לעברית את המודעה:
«إعلان: مكتبة الحيّ تدعوكم إلى أمسية قراءة للأطفال يوم الجمعة القادم الساعة الخامسة مساءً. الدخول مجّانيّ. للتسجيل اتّصلوا بنا.»
................................................................................
................................................................................
................................................................................
הצגת פתרון מלא
מודעה: ספריית השכונה מזמינה אתכם לערב קריאה לילדים ביום שישי הקרוב בשעה חמש אחר הצהריים. הכניסה חינם. להרשמה התקשרו אלינו. אוצר מילים: تدعوكم = מזמינה אתכם; أمسية = ערב (אירוע); مجّانيّ = חינם; التسجيل = הרשמה; اتّصلوا = התקשרו (ציווי רבים). בתרגום מודעה שומרים על כל הפרטים: מי, מה, מתי, תנאים ופעולה.